Þýska 503 - ÞÝS 503 Málefni líðandi stundar

Undanfari: ÞÝS 403

Áfangalýsing

Lögð er áhersla á fjölbreytni í textavali og munnlega og skriflega beitingu málsins í æfingum. Unnið er að hluta í þemavinnu, þ.e. notaðir eru textar og annað kennsluefni af mismunandi gerð þar sem fjallað er á ýmsa vegu um sama málefnið, t.d. umhverfi, vandamál og leiðir að lausnum þeirra. Að hluta eru textar valdir af nemendum þannig að efnið standi þeim nær og sé í samræmi við áhugasvið þeirra. Auk þess er fjallað nokkuð um málefni líðandi stundar í þýskumælandi löndum.

Áfangamarkmið

Hlustun

geti skilið skýrt talaða þýsku (almennt mál) og geti náð megininntaki í lengri frásögn og aðalþræði í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum

Lestur

geti lesið og skilið óstyttan bókmenntatexta undir leiðsögn kennara og að hluta sjálfstætt með hjálp orðabóka

geti lesið og skilið greinar í blöðum og tímaritum um valið efni (sjá Orðaforða)

geti skilið léttari texta nákvæmlega

geti áttað sig á meginefni þyngri texta þó að hann skilji ekki hvert orð

Tal

geti rætt á þýsku um þá texta sem teknir eru fyrir

geti spurt og svarað út frá efni áfangans, svo og um efni almenns eðlis, aðallega með orðaforða undangenginna áfanga

hafi kynnst helsta mun á tal- og ritmáli, bæði varðandi málfræðiatriði (t.d. fallnotkun á eftir forsetningunni wegen) og varðandi orðaforða (t.d. kriegen og bekommen)

Ritun

hafi náð meiri leikni (fjölbreyttur virkur orðaforði og rétt beiting málnotkunarreglna) og öryggi í að skrifa mismunandi tegundir texta, bæði um ákveðin afmörkuð atriði áfangans og frá eigin brjósti, t.d. sendibréf, samtöl og smáritgerðir um efni sem hann velur að hluta sjálfur

Efnisatriði

Orðaforði

Lýsing persónueinkenna, orðaforði um umhverfisvernd, orðaforði til lýsingar á landsvæðum á Íslandi og í þýskumælandi löndum, orðaforði sem nýtist við móttöku og aðstoð við þýska ferðamenn, valinn orðaforði um stjórnarfar, helstu atriði (munur) varðandi einkabréf og opinber bréf. Mikið er gert í að rifja upp og viðhalda eldri orðaforða. Mælt er með notkun þýsk-þýskrar orðabókar, m.a. til að nemendur æfi mismunandi leiðir til að tjá sig (umorðun).

Textar og annað kennsluefni

Lesinn er einn megintexti, skáldsaga eða leikrit. Auk þess eru notaðir styttri textar af mismunandi gerð (t.d. nytjatextar, smásögur, blaðagreinar) þar sem fjallað er um þau atriði sem nefnd eru undir Orðaforða. Lesnar eru og/eða hlustað á fréttir líðandi stundar sem á einhvern hátt lýsa lífi og menningu þýskumælandi þjóða. Kennari velur eftir föngum annað efni, svo sem myndbönd, tölvuefni o.fl. í samræmi við þau atriði sem nefnd eru undir Orðaforða.

Málfræði

Nemendur hafa þegar kynnst helstu grunnatriðum málfræðinnar. Í þessum áfanga beinast því málfræðiæfingar að ákveðnum atriðum hverju sinni til að dýpka skilning nemenda á þeim og auka öryggi þeirra til að beita málfræðireglum rétt í flóknara samhengi (málsgreinar, meiri orðaforði) og í sjálfstæðum verkefnum (ritgerðir). Nauðsynlegt er að nemendur sjái málfræðina sem hluta af beitingu málsins en ekki sem afmarkaðan þátt þess.

Námsmat

Nauðsynlegt er að færniþættirnir lestur, skrifleg færni, munnleg færni og hlustun séu allir teknir inn í námsmatið. Auk þess er ástundun einnig metin þar sem stöðug þjálfun er mikilvæg til þess að námsatriði festist í langtímaminni og tilfinning og öryggi fyrir málinu í heild skapist.

Til munnlegs prófs er gott að hafa aðalverkefni úr megintexta áfangans (skáldsögu eða leikriti). Slík ráðstöfun gefur nemandanum vissa öryggiskennd - en segir um leið til um ástundun hans og færni í því að koma efni og sínum eigin hugsunum í orð. Líta má á munnlegt próf bæði sem mat á hlustun og tjáningu.

Námsmatið endurspegli í heild þjálfun færniþátta í kennslu.

Dæmi um kennsluleiðir

Til að ná markmiðum áfangans væri t.d. heppilegt

að kennslan fari fram á þýsku þegar textalestur og textameðferð er þjálfuð; ef skilningur nemenda er takmarkaður er nauðsynlegt að kennari reyni af fremsta megni að útskýra á þýsku en ekki á íslensku; auðvelt er að láta líkamstjáningu undirstrika merkingu orða og setninga (hlustun)

að textaval sé áhugavekjandi; ef virkja á nemendur til að þjálfa færni sína í málinu (munnlega/skriflega) er afar nauðsynlegt að þeir geti t.d. sett sig í spor söguhetjunnar eða að textinn fjalli um efni sem þeir hafi áhuga á; tungumál öðlast ekki líf fyrr en það er notað til að tjá hugsanir og tilfinningar, hvort sem það er gert munnlega eða skriflega (tal/ritun)

að velja texta af mismunandi lengd, t.d. að hafa einn megintexta (þá lengri, t.d. skáldsögu eða leikrit) og nokkra styttri texta um fjölbreytt efni; styttri textar henta vel til að þjálfa mismunandi lestur, t.d. nákvæmnislestur, leit að ákveðnum upplýsingum eða til að gera sér grein fyrir meginatriðum (lestur)

að hafa hugfast að æfingar eiga að vera markvissar, þ.e. að þjálfa ekki það marga þætti í einu að nemendur ráði illa við þær; þannig ætti t.d. ekki að æfa ákveðin málfræðiatriði eða tal og ritun með lítt þekktum orðaforða; samvinnan við nemendur byggist á gagnkvæmu trausti og ein lítil einföld talæfing getur skilað mun betri árangri en önnur löng og flókin; æfingar, sem eru í heild of flóknar, draga frekar úr námsgetu og kjarki nemenda heldur en að hafa uppbyggjandi áhrif; heppilegt er að æfingar innihaldi misþung atriði þannig að allir fái uppbyggjandi þjálfun við sitt hæfi, jafnt þeir sem slakari eru og þeir sem hafa mjög mikla getu (málfræði/tal/ritun)

að geta gripið inn í og lagt fyrir málfræðiæfingar sem æfa ákveðinn afmarkaðan þátt málfræðinnar sem nemendur flaska á hverju sinni samhliða talæfingum og öðrum æfingum þar sem nemendur eiga að tjá sig (hóp- og paravinna); þannig er málfræðin tengd sem nauðsynlegur þáttur inn í notkun tungumálsins til að styrkja tjáningarhæfni nemandans en ekki til að stýra eða letja (málfræði)

að taka fyrir í Landeskunde (sjá Orðaforða) ákveðið land eða svæði og gera því nokkuð góð skil; verkefni eru lögð fyrir nemendur og ráðlegt er að leyfa nemendum að einhverju leyti að koma með tillögur um verkefni; sjálfsagt er að fjalla um það land eða svæði sem textar áfangans fjalla um (t.d. sögusvið í skáldsögu/leikriti) (Landeskunde/orðaforði)

að hafa í huga að notkun orðabóka, málfræðibóka og annarra uppsláttarrita á að vera sjálfsögð í þessum áfanga; samt er viðeigandi að hafa nokkur æfingaverkefni sem eru sérstaklega miðuð við notkun hjálpargagna til að auka öryggi og sjálfstraust nemenda til að geta bjargað sér á eigin spýtur (skilningur/tjáning)